Autor: Klaus Fittschen | Strony: 103–118
Streszczenie
Portrety rzymskich kobiet z okresu średniego Cesarstwa (ok. 70-120 AD) ukazują bogactwo fryzur, które wyróżniają się na tle uczesań z wcześniejszych i późniejszych czasów. Tylko niektóre fryzury naśladują styl kobiet z okresu imperialnego, większość jest niezależna od tamtych wzorców.
Rzymskie kobiety mogły wybierać między różnymi popularnymi modelami, ale zdarzają się również pojedyncze przykłady fryzur bez analogii. Najwyraźniej niektóre kobiety próbowały, z pomocą luksusowego sposobu uczesania, przyćmić inne kobiety, w tym nawet cesarzowe. Niezwykła indywidualność obecna w wielu kobiecych portretach omawianego okresu jest widoczna również dzięki realistycznemu oddaniu cech fizjonomii.
Bibliografia
A
Amelung W., Die Skulpturen des Vatikanischen Museums I, Berlin 1903
Andreae B., Bildkatalog der Skulpturen des vatikanischen Museums I.2, Berlin 1994
B
Bernoulli J.J., Römische Ikonographie II.2, Stuttgart 1891
Blümel C., Römische Bildnisse, Berlin 1933
Bol P.C. (red.), Die Geschichte der antiken Bildhauerkunst IV, Mainz 2010
Bol P.C. (red.), Forschungen zur Villa Albani, Katalog der antiken Bildwerke II, Berlin 1990
Bol R., Das Statuenprogramm des Herodes-Atticus-Nymphäums, Olympische Forschungen XV, Berlin 1984
Bol R., Die Bildnisstatue der Antonia Cleodike im Kontext ihrer Aufstellung im olympischen Heraion, [w:] Amicitiae Gratia. Τόμος στη μνήμη Αλκμήνης Σταυριδη, Athen 2008
Bonanno M., Aravantinos, Un ritratto feminile inedito già nell’Antiquarium di S. Maria Capua Vetere. I ritratti di Marciana: una revisione, Rendiconti della Pontificia Accademia 61, 1988–1989
Boschung D., Hesberg H. V., Linfert A., Die antiken Skulpturen in Chatsworth, Monumenta Artis Romanae XXVI, Mainz 1997
C
Cain P., Männerbildnisse neronisch-fl avischer Zeit, München 1993
Calza R., I ritratti I, Scavi di Ostia V, Roma 1964
Cagiano De Azevedo M., Le antichità di Villa Medici, Roma 1951
Carandini A., Vibia Sabina, Florenz 1969
Chamay J., Maier J.-L., Sculptures en pierre du Musée de Genève II, Mainz 1989
Comstock M., Vermeule C., Sculpture in Stone. The Greek, Roman and Etruscan Collections of the Museum of Fine Arts Boston, Boston 1976
D
Datsouli-Stavridi A., Γλυπτά του Αρχαιολογικού Μουσείου Τρίπολης, Athen 1997
Despinis G., Zu einem weiblichen Kopf mit Mauerkrone aus Philippi, [w:] Wissenschaft mit Enthusiasmus (FS K. Fittschen), Rahden 2001
F
Fittschen K., Die Bildnistypen der Faustina minor und die Fecunditas Augustae, Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen 126, 1982
Fittschen K., Bildnis einer Frau trajanischer Zeit aus Milreu, Madrider Mitteilungen 34, 1993
Fittschen K., Ritratti maschili privati di epoca adrianea. Problemi della loro varietà, Scienze dell'antichità 6–7, 1992–1993 [1996]
Fittschen K., Nicht Sabina, Archäologischer Anzeiger 2000
Fittschen K., Rezension des Buches von M. Trunk, Göttingische Gelehrte Anzeigen 256, 2004
Fittschen B.K., Zwei römische Privatporträts aus Plomin (Istrien), [w:] B. Brandt, V. Gassner, S. Ladstätter (red.), Synergia. Festschrift für Friedrich Krinzinger II, Wien 2005
Fittschen K., Zanker P., Katalog der römischen Bildnisse in den Capitolinischen Museen und den anderen kommunalen Museen der Stadt Rom III, Mainz 1983
G
Gasparri C. (red.), Le sculture Farnese I, Verona 2009
Gasparri C. (red.), Le sculture Farnese II. I ritratti, Verona 2009
Giuliano A., Catalogo dei ritratti romani del Museo Profano Lateranense, Roma 1957,
Gregori G.L., Rosso E., [w:] A. Kolb (red.), Augustae. Machtbewußte Frauen am römischen Kaiserhof? Berlin 2010
H
Hausmann U., [in:] G. Daltrop, U. Hausmann, M. Wegner, Die Flavier, Das römische Herrscherbild II.1, Berlin 1966
Horster M., Porträt einer Römerin aus tiberischer Zeit, Münchener Jahrbuch der bildenden Kunst 24, 1973
J
Jucker H., Das Bildnis im Blätterkelch, Olten 1961
Jucker H., Willers D. (red.), Gesichter. Griechische und römische Bildnisse aus Schweizer Besitz, Katalog d. Ausstellung, Bern 1982
K
Kersauson K. De, Musée du Louvre. Catalogue des portraits romains II, Paris 1996
Kleiner D.E. , [w:] D.E. Kleiner, S. Matheson (red.), I Claudia II, Women in Roman Art and Society, Austin 2000
Kleiner D., Matheson E., I Claudia. Women in Ancient Rome, (katalog wystawy) New Haven 1996
Kreikenbom D., [w:] Antike Schätze. Aus der Arbeit des Archäologischen Instituts der Universität zu Köln, Köln 1995
L
La Rocca E., Parisi Presicce C. (red.), Ritratti. Le tante facce del potere (katalog wystawy), Roma 2011
Lippold G., Griechische Plastik, Handbuch der Archäologie III.1, München 1950
M
Mannsperger M., Frisurenkunst und Kunstfrisuren. Die Haarmode der römischen Kaiserinnen von Livia bis Sabina, Bonn 1998
Mansuelli G., Galleria degli Uffi zi. Le sculture II, Roma 1961
Matheson S., The Elder Claudia. Older Women in Roman Art, [w:] D. Kleiner, E. Matheson, I Claudia. Women in Ancient Rome, (katalog wystawy) New Haven 1996
Micheli M.E., Santucci A. (red.), Comae. Identità feminile nelle acconciature di età romana, Pisa 2011
Moreno P., Viacava A., I marmi antichi della Galleria Borghese, Roma 2003
Moretti M., Sgubini Moretti A.M., La villa dei Volusii a Lucus Feroniae, Roma 1977
R
Reggiani A.M. (red.), Adriano. Le memorie al femminile, Kat. Ausst. Tivoli 2004
Richter G.M.A., Roman Portraits, New York 1948
Rhomiopoulou K., Ελληνορωμαικά γλυπτά του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, Athen 1997
S
Sacken E.V., Kenner F., Die Sammlung d. k.-k. Münz- und Antiken-Cabinetes, Wien 1866
Schade K., Anus ebria, avia educans und pulcherima femina. Altersdiskurse im römischen Frauenporträt, Jahrbuch des Deutschen Archäologischen Instituts 116, 2011
Schröder S., Katalog der antiken Skulpturen des Museo del Prado in Madrid, Mainz 1993
Shear T.L., The Athenian Agora: Excavations of 1971, Hesperia 42, 1973
Sinn F., Die Grabdenkmäler I, Mainz 1991
Spinola G., Il Museo Pio Clementino II, Roma 1999
Stephens J., Ancient Roman Hairdressing: on (hair) pins and needles, Journal of Roman Archaeology 21, 2008
T
Traversari G., Museo Archeologico di Venezia. I ritratti, Roma 1968
Trunk M., Die ›Casa de Pilatos‹ in Sevilla. Studien zu Sammlung, Aufstellung und Rezeption antiker Skulpturen im Spanien des 16. Jhs., Mainz 2002
V
Vermeule C., Matidia the Elder. a Pivotal Woman of the Height of Roman Imperial Power, [w:] Festschrift für Jale Inan, Istanbul 1989
W
Wegner M., Hadrian, Das römische Herrscherbild II.3, Berlin 1956
Wrede H., Consecratio in formam deorum. Vergöttlichte Privatpersonen in der römischen Kaiserzeit, Mainz 1981
Wrede H., Das Mausoleum der Claudia Semne und die bürgerliche Plastik der Kaiserzeit, Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Römische Abteilung 78, 1971
